Nepnieuws herkennen: leer je kind kritisch kijken

Nepnieuws, deepfakes en misleidende filmpjes gaan snel rond. Met vijf vragen leer je je kind informatie te controleren voor het iets deelt.

Beginner · 3 min leestijd

Jongeren halen hun nieuws steeds vaker uit korte filmpjes op TikTok, YouTube en Instagram, of uit antwoorden van een AI-chatbot. Daartussen zit veel informatie die niet klopt: verzonnen nieuws, oude beelden die als nieuw worden voorgesteld, AI-beelden en deepfakes van bekende mensen. Mediawijs omschrijft nepnieuws als valse informatie die bedoeld is om mensen te misleiden, om politieke of commerciële redenen.

Nepnieuws is niet alleen een kwestie van verkeerde feiten. Het wordt ook gebruikt om mensen op te lichten, bijvoorbeeld met een nepvideo van een bekende Belg die een gratis smartphone of een beleggingsplatform aanprijst.

Vijf vragen om samen te stellen

Wie zegt dit? Is het een bekend nieuwsmedium, een expert of een anoniem account?
Waarom wordt dit gedeeld? Wil iemand dat je boos wordt, iets koopt of op een link klikt?
Vind ik dit nieuws ook bij een andere, betrouwbare bron?
Klopt het beeld? Zoek de foto op met een omgekeerde zoekopdracht of let op vreemde handen, schaduwen en tekst.
Hoe voel ik me? Berichten die je erg boos, bang of enthousiast maken, zijn vaak bedoeld om je snel te laten delen.

Zo maak je je kind weerbaar

Bekijk samen een viraal filmpje en zoek uit of het echt is.
Leg uit dat het algoritme toont wat aandacht trekt, niet wat waar is.
Laat zien dat AI-chatbots zich kunnen vergissen en soms bronnen verzinnen.
Spreek af dat je kind niets doorstuurt waarvan het niet zeker is dat het klopt.
Toon zelf het goede voorbeeld: controleer berichten voor je ze in de familiegroep deelt.
Volg samen een betrouwbaar nieuwsaanbod voor jongeren.

Tip: Maak er een spel van: wie vindt als eerste de originele bron van een opvallend filmpje of een spectaculaire foto?

Let op: Een filmpje waarin een bekende persoon iets weggeeft of een investering aanprijst, is bijna altijd een deepfake die je naar een oplichterssite lokt.

Lees ook AI-chatbots en je kind, YouTube veiliger maken voor je kind, gevaarlijke challenges en schadelijke inhoud, nepadvertenties met bekende Belgen en leer je kind phishing en oplichting herkennen. Zag je kind een nepvideo van een bekende en werd het opgelicht, volg dan de stappen bij Ik zag een nepvideo of deepfake van een bekende. Werd het opgelicht via een advertentie of bericht op sociale media, kijk dan bij fraude via sociale media.

Mediawijs: nepnieuws